César et Rosalie (1972)

Cesar et RosalieEen typisch Frans sterrenvehikel voor volwassenen, zo moet de film zijn overgekomen op het toenmalige publiek van César et Rosalie (1972). Typisch Frans, want er wordt wijn bij het ontbijt gedronken en de helft van de personages is kunstenaar. Een sterrenvehikel, want dat waren Yves Montand en Romy Schneider in die tijd. En voor volwassenen, want de handelingen van César en Rosalie zijn ondoorgrondelijk, de zwijgzame blikken lang en het einde open.

Ik zou het liefst alleen maar schrijven over Romy’s ogen. Toen ze jong was, in de Sissi-films, waren haar ogen al beeldschoon, maar er was iets gekunstelds, iets al te zoets in haar gehele voorkomen. Misschien was ze te benaderbaar. Alsof ze geen andere regie-aanwijzing kreeg dan: “Wees mooi,” waarop de onervaren actrice telkens maar haar ogen opensperde en beschaafd glimlachte, zoals dat hoort als je filmster bent. Pas toen ze ouder werd, begon ze de kracht van haar eigen vreemde schoonheid te begrijpen, het spel van aantrekken en afstoten dat ze ermee kon spelen. Het wijd open kindergezicht maakte plaats voor een geloken blik vol broeierige sensualiteit. Ze durfde te ontspannen, en vanaf midden jaren zestig heeft niemand haar pupillen nog in hun geheel gezien. Altijd die halvemaantjes, soms ondeugend, soms somber – het vermoeden van een rijk innerlijk leven.

Romy Schneider is in 1982 gestorven, naar alle waarschijnlijkheid door het nemen van een overdosis drank en pillen, een jaar na de dood van haar zoon. Als je dat weet, is het moeilijk ongestoord van haar oogopslag te genieten. Al haar rollen lijken besmet te zijn met de voorafschaduwing van een tragedie. Haar ogen voorspellen de toekomst. Ook haar rol als Rosalie in César et Rosalie heeft dat effect. Je bent geneigd meer emoties en inzicht aan Rosalie toe te schrijven dan eigenlijk blijkt uit de keuzes die het personage maakt. Het script is minder slim dan Romy’s blik.

Van de ene man naar de andere

Rosalie is getrouwd met César (Yves Montand), een simpele, rijke schroothandelaar, die haar een goed maar bezadigd leven geeft. De striptekenaar David (Sami Frey), met wie ze ooit een heftige relatie had, komt ineens weer in haar leven. Ze wordt opnieuw door hem verleid, maar ze durft de zekerheid die César haar biedt niet zomaar weg te gooien. Ze gaat van de ene man naar de andere, en weer terug, meerdere keren, totdat de levens van César en David zo met elkaar vervlochten zijn, dat hun band sterker wordt dan haar relatie met elk van hen.

Het is een standaard relatiedrama. Voor het verhaal hoef je de film niet te zien. Wel voor het fantastische spel van de drie acteurs, een kleine rol van een jonge Isabelle Huppert, en het tijdsbeeld dat, ten dele onbewust, door de regisseur is vastgelegd. Het is vermakelijk ironisch dat een film over een vrijgevochten vrouw meerdere scènes bevat waarin ze slaafs opspringt om de mannelijke personages te voorzien van koffie en drankjes. Ook het gebruik van underground seventies-strips als rekwisieten stemde me vrolijk. De acteurs smijten achteloos met boekjes die nu voor honderden euro’s bij antiquariaten in de vitrine liggen.

Niet uit de verf

Maar het script heeft teveel problemen. De keuzes van Rosalie zijn te ondoordacht. Davids karakter komt niet uit de verf. De gewelddadige uitbarstingen van César zijn niet heftig genoeg en worden bovendien door zijn omgeving telkens met de mantel der liefde bedekt.

En dan is er ook dat open einde nog, dat eigenlijk geen open einde is. Een goed open einde bouwt op het laatst de spanning op, laat iets te raden over, geeft je te denken. Het einde van César et Rosalie doet het omgekeerde: het ontkracht de opgebouwde spanning van de driehoeksverhouding, maakt alle voorgaande keuzes van Rosalie belachelijk en heeft een onbedoeld homo-erotische ondertoon. Daar komt nog bij dat de film eindigt met een nietszeggend, vreemd getimed freeze-frame van het gezicht van Rosalie. Alsof we naar een parodie van een jarenzeventigfilm hebben gekeken.

Dus als het de bedoeling van regisseur Claude Sautet was een ‘volwassen’ film te maken, dan is hij daarin niet geslaagd. Daarvoor is het verhaal te dunnetjes, te weinig doordacht. Maar dat geeft niet. Want het verhaal dat je leest in de ogen van een groot actrice is vaak spannender dan de dingen die ze doet omdat het script daar nou eenmaal om vraagt.

Eerder verschenen op Filmorama.nl