Review: The Science Of Sleep (2006)

Science of SleepMijn kennismaking met Len Lye, een in 1980 overleden avant-gardistische filmmaker uit Nieuw-Zeeland, verliep via YouTube. Ik ontdekte dat op deze site enkele van zijn korte films te zien waren; weliswaar van beroerde beeldkwaliteit, maar het is voor zover ik weet momenteel de enige manier om zijn werk te zien, dus wie maalt erom.

Het merendeel van Lyes werken zijn abstracte filmpjes, composities van beweging en geluid, intens virtuoze animaties die gemaakt zijn door het celluloid rechtstreeks te bewerken, af te krabben, te beplakken met cellofaan, in inkt te dompelen. De meest magische van zijn filmpjes is Free Radicals uit 1958, een hypnotiserende dans van witte krassen op een zwarte achtergrond, die de twee uiteinden van de menselijke ontwikkeling met elkaar verbindt. We lezen in de beelden het barbaarse begin van onze cultuur — geheimzinnige primitieve rituelen, woorden in een vergeten taal — en we zien tegelijk de recente ontdekkingen van de natuurwetenschap — instabiele botsende deeltjes die weigeren te vertellen wat ze zijn, energie of materie.

Read moreReview: The Science Of Sleep (2006)

Review: Zwartboek (2006)

ZwartboekFilms maken is maar ten dele een creatieve bezigheid. In Hollywood wordt de bedrijfstak veelzeggend aangeduid met the industry, want film draait om multinationals, vijandige overnames, miljoenendeals, karaktermoord en nepotisme, veel meer dan om kwaliteit. Ook de pers heeft een flinke vinger in de pap van the industry. Tenminste, in de Verenigde Staten, want Nederland is nooit gezegend geweest met een filmpers die de gemoederen weet te verhitten. Maar deze keer zou het wel eens anders kunnen uitpakken, gokte ik.

Toen Zwartboek (2006) op 1 september 2006 in première ging op het filmfestival van Venetië was ik buitengewoon benieuwd naar de reacties van de pers, de Nederlandse in het bijzonder. Paul Verhoeven is our man in Hollywood, per slot van rekening. De eerste recensies die ik las waren Amerikaanse, op de websites van Variety en The Hollywood Reporter, en die waren lovend. Maar de Hollandse pers leek mij moeilijker te behagen, gezien de nogal zure sfeer die bij tijd en wijle in de Nederlandse filmwereld heerst als de naam Verhoeven valt.

Read moreReview: Zwartboek (2006)

Review: 13 (Tzameti) (2005)

13-tzametiDe eerste keer dat ik Hitchcocks Psycho zag was ik al een redelijk ervaren filmkijker. Omdat ik vanaf mijn vroege jeugd op de hoogte was van de legendarische reputatie van de film, had ik tot het moment dat ik hem zag alle recensies, interviews, analyses en documentaires vermeden waarin iets van de plot van Psycho uit de doeken werd gedaan. Als ik een boek over film las waarin een hoofdstuk aan Psycho gewijd was, dan sloeg ik het hoofdstuk over. Als ik op televisie een documentaire over Hitchcock keek, dan zapte ik weg zodra Psycho aan bod kwam. Ik was vastbesloten verrast te worden.

Ik was er daarom totaal niet op voorbereid dat Marion (Janet Leigh) zo vroeg in de film dood zou gaan. Dat was mijn pay off, het moment waarop ik mijzelf feliciteerde met mijn keuze om Psycho onbevangen te zien. Het is een van mijn meest gekoesterde filmherinneringen. Hitchcock zat naast me op de bank, en we hielden smoorverliefd elkaars handje vast.

Read moreReview: 13 (Tzameti) (2005)

Review: Miami Vice (2006)

miami-viceJaren geleden was The Keep op televisie, een horrorfilm van Michael Mann uit 1983. Ik ging ervoor zitten; ik had Manhunter niet lang daarvoor gezien en was erg onder de indruk van de regisseur. Helaas, The Keep bleek een ongehoord slechte film te zijn. Het eerste deel van de film had nog een bepaalde overgestileerde charme, en de rollen van Ian McKellen als oude joodse man in een rolstoel en Gabriel Byrne als doortrapte Nazi hadden een hoog camp-gehalte. Maar na een minuut of twintig werd me duidelijk dat deze film niet in staat was zijn eigen ambities te dragen. Het verhaal had iets te maken met een occulte oerkracht, iets monsterlijks dat zich schuilhield in een citadel in de Karpaten, en een Messiasfiguur die het wezen kwam verslaan nadat het uit zijn eeuwenlange slaap was gewekt door de Nazi’s. Of zo. Ik weet het niet precies, want ik ben halverwege de film in slaap gevallen, en werd pas wakker door het lawaai van het mythische eindgevecht in de diepste krochten van de citadel, flitsend uitgelicht als ware het een nachtclub in Miami.

Cut to een nachtclub in Miami. Colin Farrell en Jamie Foxx schuiven gedecideerd en met stalen gezichten door de drommen, en ik weet niet wat er gebeurt of wat de bedoeling precies is, maar blijkbaar zitten ze achter boeven aan. Even later staan ze op het dak van de club — mijn god, wat ziet die lucht er mooi uit — en bespreken ingewikkelde dingen via een mobieltje. Waar ben ik eigenlijk? Wie zijn die mensen? Hoe ben ik hier verzeild geraakt?

Read moreReview: Miami Vice (2006)

Review: The Wind That Shakes The Barley (2006)

the_wind_that_shakesDoe je ogen dicht. Denk aan een film waar je warm van wordt, liefst een lichtvoetige romantische komedie. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan Annie Hall van Woody Allen, of Amélie, voor mijn part Four Weddings and a Funeral. Beeld je in dat je naar die film zit te kijken. Stel je nu voor dat je op de achtergrond van elke interieurscène een televisie ziet staan, waarop oorlogsbeelden te zien zijn; en dat in elke openbare ruimte mensen te zien zijn die in de krant lezen over deze oorlog. Overal in de film wordt benadrukt dat elders een vreselijke strijd woedt. Kunnen wij ons hoofd dan nog houden bij de intieme verwikkelingen op de voorgrond? Is het persoonlijke drama waar de film eigenlijk over gaat dan nog aangrijpend genoeg? Als oorlog in een film figureert, krijgt alles een andere lading. We verwachten dat elk moment de oorlog de film zal komen binnenvallen, waarna intimiteit en nuance als eerst geslachtofferd zullen worden.

Om tegenwicht te bieden aan de ontwrichtende werking van oorlog in een film zullen de hoofdpersonen zich heroïsch moeten gaan gedragen. Ze dienen drie meter lang te zijn, indrukwekkende keuzes te maken die lange schaduwen werpen over het publiek. Al hun daden moeten impact hebben. Schreeuwen, oreren, ijzig zwijgen. Schoppen, rennen, bemodderd sterven. De vrouwen aan de zijlijn mogen gevoelens hebben, ter decoratie. Maar de mannen zijn van beton, en als ze al twijfelen, dan doen ze ook dat met gebalde vuisten. Gedragen ze zich als gewone mensen, dan zijn ze onze aandacht kwijt; dan zitten we alleen nog maar op het bloed en de vernietiging te wachten. Oorlogsfilms maken is een ondankbare taak.

Read moreReview: The Wind That Shakes The Barley (2006)