The role of disease in fiction

Sunset Boulevard

Sunset Boulevard (1950)

Why do diseases and disorders play such an important role in modern fiction? Some of the most famous characters in film and literature are famous precisely because they are not well. From borderliner Norma Desmond in Sunset Boulevard to cancer patient Hazel in The Fault in Our Stars, we seem to enjoy fictional characters on the verge of collapse, either physically or mentally.

I was reminded of the potency of illness in fiction while reading “Hersenschimmen” (translated as “Out of Mind”) by Dutch writer J. Bernlef. The novel, written in 1984, deals with Maarten Klein, an elderly man who suffers from a rapidly developing form of Alzheimer’s disease. The writer adheres strictly to Maarten’s perspective, showing the destruction of the human mind from the point of view of the mind being destructed. The result is a terrifying chronicle of human frailty.

Read more

Julianne, we hangen aan je lippen

StillAliceSpeech
Als Julianne Moore niet onlangs een Oscar had gewonnen voor haar hoofdrol in Still Alice, zou het de meesten misschien ontgaan zijn dat een van de twee regisseurs van de film, Richard Glatzer, onlangs is overleden aan ALS. Want Still Alice (geregisseerd en geschreven door Glatzer en zijn echtgenoot Wash Westmoreland) is geen opvallende film. Het is een bescheiden portret van de briljante linguïst Alice Howland, die op haar vijftigste ontdekt dat ze Alzheimer heeft.

De film is doordrenkt van de ervaringen van Glatzer: aftakeling op betrekkelijk jonge leeftijd en bewust afscheid moeten nemen van je dierbaren. Centraal staat hoezeer je eigenwaarde bepaald wordt door het vermogen jezelf verbaal te uiten. Alice was zo gewend om voor groepen te staan en vol vuur te vertellen over de complexiteit van taal, dat het extra schrijnend is om haar te zien zoeken naar zelfs de namen van haar kinderen.

Read more

Review: White God (2014)

Aan het begin van White God (Fehér Isten) fietst een meisje door de verlaten straten van Boedapest. Het voelt niet goed, je verwacht dat straks een horde zombies hun bruine tanden in het meisje komen zetten. Maar in plaats daarvan rennen ineens tweehonderd doodnormale honden de straat op en zetten de achtervolging op het meisje in. Of rennen de honden juist met het meisje mee, op weg naar een gezamenlijke vijand?

Voor een film die over honden gaat is dat een interessante vraag: aan wie zijn deze honden loyaal? Een filmhond speelt immers meestal de rol van trouwe viervoeter. Hij wandelt aan de zijde van de mens en doet geen vlieg kwaad. Hij is een stille vriend, zonder belangen, zonder innerlijke strijd. Zijn enige doel is bij zijn baasje zijn.

Read more

Close-up: Shivers (1975)

Shivers 10

Shivers 10

De eerste speelfilm van een regisseur die later beroemd wordt, is vaak razend interessant. Zijn vaardigheden zijn nog niet ontwikkeld, zijn visie nog niet volwassen. Maar de basisingrediënten zijn er vaak al vanaf het begin. Als je met die blik David Cronenbergs speelfilmdebuut Shivers (1975) bekijkt, ontdek je de bron van alle meesterlijke films die hij daarna heeft gemaakt.

Dat maakt een hoop goed, want Shivers is het werk van een onervaren filmmaker. Cronenberg had, buiten een paar korte experimentele filmwerkjes, nooit eerder een film gemaakt, en moest daarom tijdens het draaien van Shivers in sneltreinvaart het vak leren. Aan het begin van de luttele vijftien dagen waarin de film gedraaid is, wist hij nog niks van hoe je acteurs regisseert, of wat al die verschillende crewleden met moeilijke namen als gaffer of production manager allemaal doen. Sommige shots en scènes komen dan ook niet helemaal uit de verf.

Read more